زمانی كه ریدلی اسكات اعلام كرد قصد دارد فیلمی پیرامون جنگهای صلیبی بسازد، بسیاری از هالیوود نشینان و افراد صاحب نظر عرصه سینما گمان بردند كه وی به احتمال زیاد عقلش را از دست داده است، چون همگان مطمئن بودند كه ساخت فیلمی پیرامون این موضوع و نمایش شكست مسیحیان در برابر مسلمانان خیلی به مزاق تماشاگران مسیحی كنونی كه آثاری همانند"مصایب مسیح" را می پسندند، خوش نخواهد آمد و فیلم هیچ توفیقی برای كارگردان و تهیه كننده آن به بار نخواهد آورد، اما در عمل و هنگام اكران فیلم، تمامی پیش بینیها نقش بر آب شد و"قلمرو بهشت" چند هفته صدرنشین جدول آثار پرفروش شد و تنها اكران آخرین قسمت فیلم"جنگ ستارگان" آن را از صدر آثار پر فروش به پایین كشید. داستان فیلم در سال 1184 آغاز می شود و بالیان(اورلاندو بلوم) سوگوار مرگ همسر و فرزندش است. در همین ایام تیره و غم بار است كه بارون گادفری(لیام نیسون) در زندگی بالیان ظاهر می شود و می گوید كه او تنها پسرش است. مرد جوان تصمیم می گیرد كه همراه پدر به بیت المقدس سفر كرده و برای آمرزش گناهان خود و همسرش(كه دست به خودكشی زده و از نظر كلیسای كاتولیك ملعون و دوزخی محسوب می شود) دعا كند. در طول راه براثر یك درگیری، گادفری به سختی مجروح می شود و پیش از آن كه از پای در آید بالیان را به نزدخود می خواند و او را به رتبه شوالیه گری رسانده و عنوان خود، بارون ایبلین، را به وی می بخشد.

چند ماه بعد بالیان پس از مصایب بسیار به بیت المقدس می رسد و به صف حامیان شاه بالدوین چهارم(ادوارد نورتون) و مارشال بیت المقدس، تیبریاس(آیرونز) می پیوندد. در همین حال، صلاح الدین ایوبی(غسان مسعود) فرمانده سپاه مسلمانان با لشكری 200 هزار نفره در حال بازگشت به بیت المقدس است تا این مكان مقدس را از مسیحیانی كه به مدت 100 سال آن را در اشغال داشتند، باز پس بگیرد. اسكات یكی از كارگردانهای بزرگ و نامی عصر ماست و آثار قوی و تأثیرگذاری همانند "گلادیاتور"، "بلیدرانر" و "سقوط بلك هاك" را در پرونده خویش دارد و هیچ گاه به عنوان یك فیلمساز سیاسی شناخته نشده است. او در"قلمرو بهشت" سعی در ارایه تجربه بصری متفاوتی نسبت به آثار مشابه قبلی خود داشته است. "قلمرو بهشت" یكی از آن آثار جنگی پر زد و خورد نیست كه سازندگانشان عقیده دارند نمایش صحنه های پر تحرك و سرشار از خون و خونریزی پاسخ تمامی سؤالات است، بلكه برعكس، این فیلم مرثیه ای است بر صلحی كه دیری نپایید.

ریدلی اسكات، در این یادداشت كه برای روزنامه گاردین نوشته اشاره كرده است كه بهانه ساخت این فیلم برای او، چیزی نبوده جز حادثه یازده سپتامبر، دیدن فیلمهای دیویدلین و بازیهای دوران كودكی اش. این بهانه های كوچك، دلیلی برای ساخت فیلمی بزرگ چون"قلمرو بهشت" بوده است، فیلمی كه با استقبال بی نظیر جامعه مسلمانان آمریكا روبرو شده و البته دامنه این استقبال به خارج از مرزهای آمریكا یعنی كشورهای اسلامی و عربی نیز كشیده شده است، اگر چه از سویی خشم بعضی از محافل تندروی مسیحی را نیز برانگیخته است. ریدلی اسكات خود در واكنش به این موضوع گفته است كه هیچ نیتی جز وفاداری به حقیقت ثبت شده در تاریخ نداشته است.

كسانی كه به تماشای فیلم"قلمرو بهشت" می آیند پی به لحظه ای در تاریخ خواهند برد كه خوب شناخته نشده است. زمانی كه كسی به جنگهای صلیبی فكر می كند، معمولاً جنگهای منظم و پیوسته بین شوالیه ها و مسلمانان یا محاصره های طولانی مدت دژهای فراموش شده در ذهنش مجسم می شود.

ما با استفاده از هزاران نفر آدم(كه همگی آنها هم واقعی نیستند) و ادوات جنگی قرون وسطایی بسیار بزرگ(كه كاملاً واقعی اند) تصاویر باشكوه و تأثیرگذاری خلق كرده ایم.

برج ها و منجنیقهایی كه به دقت ساخته شده اند تا مطابق با ویژگیهای تاریخی آن دوران باشند. من برای به تصویر كشیدن آدمهای آن دوران به تحقیقات و حصول به جزییات دقیق پرداختم.

شما یك شرایط خاص را در قرنی خاص چگونه بازآفرینی می كنید؟ این بخشی از جذابیت شغل سینماست و اعتراف می كنم كه فوق العاده تحت تاثیر این ماشین آلات عجیب و غریب قرار گرفته ام كه اجسام سنگین را تا مسافتهای دور دست پرتاب می كنند.(شاید این به بلوط بازیهای دوران كودكی ام باز گردد. متاسفانه من خیلی اهل رقابت بودم و برای این كه شاه بلوط بسیار محكم شود آن را در داخل فر می پختم و بعد آن را با استفاده از واكس برق می انداختم. این طوری شاه بلوط براق و تازه به نظر می آمد. این موشك مهلك، همانند سنگ خارایی آویخته به یك ریسمان همیشه در دعواهای كودكانه همراهم بود.) منجنیقی كه برای این فیلم ساختیم اندكی شبیه به یك بلوط بازی عظیم و بسیار بزرگ بود، و مجهز به بازویی كه 56 فوت(17متر) حول محور خود می چرخید و می توانست تخته سنگی 100 پوندی(4/45 كیلوگرم) را حدود 400 یارد(حدود 400 متر) پرتاب كند.

در یك فیلم با مضمون جنگهای صلیبی، جنگها و درگیری میان طرفین تا اندازه ای قابل پیش بینی است، اما آن چه كه درباره این فیلم در خور توجه است این است كه داستان ما فرصتی فراهم آورده كه نه تنها جنگ، بلكه تلاش برای صلح نیز به تصویركشیده شود. همیشه كوشیده ام كه كاری حیرت انگیز انجام دهم. (به راستی مگر همین هدف هنر نمایش نیست؟) به همین خاطر به صحنه هایی كه شاید مردم عادی، جنگ و خون و خون ریزی را در آنها مسلم بپندارند، ما از زاویه ای متفاوت نزدیك شده ایم. دورانی كه من به آن پرداخته ام دوره كوتاه مدت آتش بس موقتی است كه بین جنگهای صلیبی دوم و سوم رخ داد. همیشه می خواستم كه فیلمی درباره شوالیه ها و قرون وسطی، و به خصوص جنگهای صلیبی بسازم. این فیلمنامه نویس ما، بیل موناهان بود كه ایده این دوران را ارایه كرد، زمانی كه این دو فرهنگ ،مسیحی و مسلمان،در صلح به سر می بردند. با وجودی كه این آتش بس، متزلزل و كوتاه بود از سوی دو رهبر استثنایی و برجسته حفظ شد:شاه بالدوین چهارم كه بر بخش مسیحی نشین بیت المقدس حكومت می كرد و امیر بزرگ مسلمان صلاح الدین ایوبی. آدم، با مطالعه گفت و گوهایی كه میان این دو انجام گرفته به ذهنش خطور می كند كه آنها آشكارا احترام بسیار زیادی برای هم قایل بوده اند. ما در صدد برآمدیم كه داستانی عالی از عصری فوق العاده و برجسته را روایت كنیم، نه این كه فیلمی مستند یا اثری بسازیم كه قصد دارد درس اخلاق بدهد یا تبلیغات كند. اما از آن جا كه موضوع ما رویارویی این دو تمدن است و ما اكنون در جهان پس از 11/9(یازدهم سپتامبر) زندگی می كنیم،"قلمرو بهشت" از آن منظر نگریسته خواهد شد. پس با احتیاط اصول و ارزشهایی كه در این داستان روایت می شوند را گزینش كردیم، و فیلم را با موقعیت مركزی دو فرماندهی آغاز كردیم كه می كوشند در حالی كه تا اندازه ای تحمل دیگری را می سنجند به وظیفه شان در برابر دیگران و مردم خود هم عمل كنند. علاوه بر آن، ارزشهای خاصی در شخصیت مركزی فیلم یعنی"بالیان" كه انسانی فطرتاً خوب و یك جستجوگر است، گنجانده شده. او دارای خصوصیاتی است كه از یك شوالیه گمان می رود، این گونه باشد:شجاع در نبرد و شریف در اخلاق و رفتار. او سفری سخت و وسوسه های گوناگونی را درست همانند قهرمانها متحمل می شود. اما خلق یك درام موفق نمی تواند فقط وابسته به طرح آرمانهایی والا باشد. كوشیده ایم درست همان گونه كه هستیم با كار روی بومی بزرگ مطمئن شوم كه تصویری قدرتمند از این شخصیت در درون این قاب وجود دارد. البته انجام این كار تا اندازه ای منوط به تجربه و همچنین داشتن همكارانی خوب است. الگوی من"دیوید لین" است كه شخصیت فیلمهایش هیچ گاه در جریان داستان فیلم گم نمی شوند. اما این پیش فرض بیشتر در داخل داستان رخ می دهد. مثل این كه برای شخصیتها چه اتفاقی می افتد و آنها چگونه نسبت به اتفاقات پیرامونشان واكنش نشان می دهند. تفكر قرون وسطایی بسیار با طرز تفكر ما تفاوت داشته است، تا سرحدی كه نمی توانیم امید داشته باشیم كه خودمان را با مردمان آن روزگار یكسان تلقی كنیم یا انگیزه هایشان را درك كنیم. من با این امر موافق نیستم. شاید آنها با چالشهای متفاوتی روبرو شده و با سطح خشونتی زندگی كرده باشند كه ما نتوانیم به هیچ وجه تصورش را بكنیم. اما با این حال، این امر مبنای تاریخی دارد، و بسیاری از حوزه های عاطفی این فیلم موقعیتهایی آشنا برای ماست. داستان با بالیان آغاز می شود، مردی كه هر چیزی كه ارزش زندگی دارد را از دست داده است. فرزندش می میرد و همسرش آن چنان افسرده می شود كه دست به خودكشی می زند، و از نظر كلیسا ملعون و دوزخی دانسته می شود و از خاكسپاری در زمین های مقدس(كلیسا) محروم می گردد. به همین خاطر بالینا انسانی است كه درباره ریشه های مذهبی خویش و این كه با زندگی اش چه بكند دچار سردرگمی و حیرانی مطلق می شود. انگیزه اش برای حضور در جنگهای صلیبی و عزیمت به بیت المقدس تنها بهانه ای برای رستگاری روحش است. اما همین سفر هم برای او نوعی رستگاری است او به دنبال آمرزش گناهان خویش است. به همین خاطر این سفر، سفری معنوی است و با نشان دادن این كه او نسبت به چالشهای تهدید كننده روح و زندگی چگونه واكنش نشان می دهد، اصالت و شرافت باطنی اش را به نمایش می گذارد. شوالیه گادفری مرد خوبی است، اما بیشتر، دنیا دوست است تا مذهبی. او از مرام و مكتبی سخن می گوید كه بر اساس اعمال صحیح و عقل سلیم است. چیزهایی كه این روزها بیشتر به درد انسان امروز می خورد. جرمی آیرونز در نقش"تبیریاس"، مشاور ارشد پادشاه، حضور دارد. مردی كه با تمامی وجود به دولتش خدمت كرده، اما بر اثر تلاشهایی كه برای حفظ صلح به خرج داده است، اینك خود را خسته و از پا افتاده می یابد. من از تماشاگران فیلمم می خواهم كه وقایع را از منظر و دیدگاه مسلمانان هم بنگرند و شیوه ای كه برای انجام این كار مورد استفاده قرار گرفته خلق شخصیتهایی قوی و چند بعدی در طرف مقابل است. به خصوص صلاح الدین ایوبی كه نقش او را"غسان مسعود"، هنر پیشه بسیار توانای سوری بازی كرده است. احساس كردم استفاده از هنرپیشه مسلمان برای ایفای شخصیتهای مسلمان مهم است. شما صلاح الدین را در لحظات خلوت و تنهایی می بینید؛ شاهد فرماندهی وی و این كه چگونه برای حفظ صلح تلاش می كند، هستید. او مردی است كه دارای حس قدرتمندی نسبت به سرنوشت خویش است. شاید كار خلق دنیایی ناشناخته، مكانی دوردست، زمانی خیلی دور یا هر چیز دیگر را با استفاده از ماهرترین فیلمسازان و بهترین فناوری موجود بتوان به نحوی عالی و شكوهمند به انجام رساند،اما باید مطمئن شوید كه در این دنیا مردمانی سكونت گزیده اند كه ما به زندگی و سرنوشتشان اهمیت می دهیم و داستان آنها چیزی برای گفتن به ما دارد. جنگهای صلیبی مجموعه حوادثی با شكوه و تراژدیك هستند كه هنوز هم روی دنیای امروز تأثیر دارند. امیدوارم كه با ساختن این فیلم در گشایش پنجره ای رو به آن زمان كاری را به انجام رسانیم كه این گونه عمل كند:احساساتمان را برانگیزد، روحمان را به تلاطم آورد و ناگهان ما را وادارد كه تفكر كنیم.

 منابع :

نوشته:رایدلی اسكات

برگردان:شهرام انوری

برگرفته از سایت :http://www.qudsdaily.com